แผนปฏิบัติการพัฒนาห้องสมุดสีเขียว
ประจำปีงบประมาณ 2562
สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต
หลักการและเหตุผล
การดำเนินงานด้านการพัฒนาห้องสมุดสีเขียว ถือเป็นการดำเนินงานด้านความรับผิดชอบที่มีต่อสังคมในเรื่องของการอนุรักษ์พลังงานและรักษาสิ่งแวดล้อมที่สำคัญของสำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ซึ่งนอกจากสำนักวิทยบริการฯ จะเป็นห้องสมุดที่รวบรวมข้อมูล ข่าวสาร ความรู้ในรูปแบบต่างๆ ยังเป็นหน่วยงานที่สามารถสร้างความตระหนักและรณรงค์ให้ผู้ใช้บริการมีส่วนร่วมในการประหยัดพลังงาน ใส่ใจสิ่งแวดล้อม และใช้ทรัพยากรอย่างรู้คุณค่าได้อย่างดีอีกด้วย อีกทั้ง มหาวิทยาลัยสวนดุสิตยังให้ความสำคัญและกำหนดเป็นนโยบายและเป้าหมายตามแนวทางการพัฒนามหาวิทยาลัย พ.ศ. 2559 – 2563 และการปรับยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยสวนดุสิต (Suan Dusit University Reprofiling) ที่มุ่งเน้นการจัดการคุณภาพด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อมุ่งสู่การเป็นมหาวิทยาลัยที่สวยสะอาด และใส่ใจสิ่งแวดล้อม (Clean & Green University) รวมทั้งสอดคล้องกับแผนกลยุทธ์มหาวิทยาลัยสวนดุสิต พ.ศ.2561-2564 ในยุทธศาสตร์ที่ 6 การพัฒนาประสิทธิภาพระบบการบริหารจัดการ ตามกลยุทธ์ที่ 3 ด้านการปรับปรุงสิ่งแวดล้อมเพื่อสนับสนุนการเรียนรู้อย่างสร้างสรรค์ ซึ่งมีแนวทางการพัฒนาในด้านการปรับปรุงระบบบำบัดน้ำเสีย ระบบการจัดการขยะ การจัดการอากาศ และเพิ่มพื้นที่สีเขียว รวมทั้งปลูกจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และการดำเนินการตามมาตรการประหยัดพลังงานของมหาวิทยาลัย
ทั้งนี้ สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ได้ผ่านการตรวจประเมินตามเกณฑ์การพัฒนาห้องสมุดสีเขียว ข้อกำหนด แนวทางเชิงปฏิบัติ และวิธีการตรวจประเมิน พ.ศ. 2559 ของสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญในการบรรลุวัตถุประสงค์ของการดำเนินงาน และเพื่อให้การพัฒนาคุณภาพสิ่งแวดล้อมภายในห้องสมุดเป็นไปอย่างต่อเนื่อง สำนักวิทยบริการฯ จึงได้วางกรอบและแนวทางการดำเนินงาน โดยจัดทำแผนปฏิบัติการพัฒนาห้องสมุดสีเขียว ประจำปีงบประมาณ 2562 ขึ้น โดยเน้นการดำเนินงานตามแนวคิด “ลดเพื่อโลก” ส่งเสริมการเรียนรู้ด้านการอนุรักษ์พลังงานและรักษาสิ่งแวดล้อม การปรับปรุงสภาพแวดล้อมในการทำงานโดยนำระบบคุณภาพ 5ส ต่อยอดสู่ 7ส เพื่อให้เกิดความสวยงามและใส่ใจสิ่งแวดล้อมควบคู่กัน รวมทั้งการดำเนินการจัดการขยะตามหลักการ 3Rs (Reduce/ Reuse/Recycle) เพื่อการเป็นห้องสมุดปลอดขยะ (SDU ARIT Zero Waste) ในอนาคต
วัตถุประสงค์
- เพื่อใช้เป็นกรอบและแนวทางการดำเนินงานการพัฒนาห้องสมุดสีเขียวเพื่อการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม และบริหารจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อมภายในห้องสมุดและสำนักงาน ให้เป็นไปตามมาตรฐานห้องสมุดสีเขียว และเกณฑ์การพัฒนาห้องสมุดสีเขียว
- เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ และสนับสนุนทรัพยากรสารสนเทศด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อมอย่างเพียงพอ
- เพื่อปรับสภาพแวดล้อมและสร้างวัฒนธรรมที่ดีในการทำงาน ควบคู่ไปกับการใส่ใจเรื่องการลดใช้พลังงานและรักษาสิ่งแวดล้อมภายในองค์กร
- เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมของนักศึกษา และบุคลากรของมหาวิทยาลัย ในการลดใช้พลังงานและจัดการขยะแต่ละประเภทได้อย่างเหมาะสม
- เพื่อกำหนดเป้าหมายและตัวชี้วัดด้านการพัฒนาห้องสมุดสีเขียว โดยติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง
ความเชื่อมโยงการดำเนินงานพัฒนาห้องสมุดสีเขียวกับยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัยสวนดุสิต

แผนการดำเนินงาน
| แผนงาน/โครงการ/กิจกรรม | เป้าหมาย/ผลสัมฤทธิ์ | ตัวชี้วัด | ระยะเวลาดำเนินการ | ผู้รับผิดชอบ |
| 1.โครงการ “ลดเพื่อโลก” 1.1 ลดการใช้พลังงานไฟฟ้าและน้ำ | (1) ลดการใช้พลังงานไฟฟ้าและน้ำ (2) ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและสร้างจิตสำนึกที่ดีในการใช้พลังงานไฟฟ้าและน้ำอย่างคุ้มค่า | (1) ปริมาณการใช้ไฟฟ้าไม่ เกินค่ามาตรฐานที่กำหนด (EUI) (2) เพิ่มอัตราการประหยัดพลังงานภายในอาคารหอสมุดได้ร้อยละ 15 (3) รายงานผลการบำรุงรักษาอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับการลดการสูญเสียน้ำ | เดือนตุลาคม 2561 – เดือนกันยายน 2562 | ฝ่ายสำนักงาน |
| 1.2 ลดปริมาณขยะโดยยึดหลักการ 3R (Reduce/ Reuse/Recycle) | (1) ผู้ปฏิบัติงานและผู้รับบริการสามารถคัดแยกขยะได้อย่างถูกต้อง (2) มีวิธีการจัดการขยะที่เหมาะสม (3) สามารถบริหารจัดการคุณภาพน้ำทิ้งที่เกิดจากขยะหรือเศษอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ | ข้อมูลบันทึกปริมาณขยะ ทั้งในส่วนข้อมูลปริมาณขยะที่ส่งจำหน่าย และปริมาณขยะที่นำมา recycle หรือ reuse | เดือนตุลาคม 2561 – เดือนกันยายน 2562 | ฝ่ายสำนักงาน |
| 1.3 ลดการใช้ทรัพยากร รณรงค์การใช้ช่องทางอิเล็คทรอนิกส์แทนการใช้กระดาษ เช่น การประชุมโดยใช้ระบบ e-Meeting การประชาสัมพันธ์ผ่านสื่อออนไลน์ เป็นต้น | (1) ลดการใช้กระดาษ (2) ใช้ทรัพยากรอย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ (3) พัฒนาคุณภาพการทำงานให้เป็นไปตามมาตรฐาน “สำนักงานสีเขียว” | ปริมาณการใช้กระดาษลดลง ร้อยละ 10 เมื่อเทียบกับปีงบประมาณ 2561 | เดือนตุลาคม 2561 – เดือนกันยายน 2562 | ฝ่ายสำนักงาน |
| กิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้ด้านการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม ได้แก่ 2.1 อบรมให้ความรู้ด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม | ผู้ปฏิบัติงานได้รับความรู้และมีส่วนร่วมในการประหยัดพลังงานและดำเนินการตามแนวทางพัฒนาห้องสมุดสีเขียว | (1) ผู้เข้ารับการอบรมผ่านเกณฑ์การประเมินความรู้หลังการอบรม ไม่น้อยกว่าร้อยละ 75 (2) จำนวนบุคลากรที่เข้ารับการอบรม ไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 ของจำนวนบุคลากรทั้งหมด | เดือนธันวาคม 2561 – เดือนสิงหาคม 2562 | ฝ่ายสำนักงาน |
| 2.2 จัดนิทรรศการเกี่ยวกับการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม | (1) ให้ความรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อมแก่ผู้ใช้บริการห้องสมุด (2) เกิดการมีส่วนร่วมและตระหนักถึงความสำคัญของการลดใช้พลังงานและรักษาสิ่งแวดล้อม | – | เดือนมกราคม – เดือนสิงหาคม 2562 | ฝ่ายสำนักงานและ ฝ่ายห้องสมุด |
| 2.3 จัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ หรือสื่อการเรียนรู้ด้านการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม | มีการสื่อสารประชาสัมพันธ์ และจัดกิจกรรมในรูปแบบต่างๆ ทางด้านการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม เผยแพร่ผ่านช่องทางการประชาสัมพันธ์ต่างๆ ของหน่วยงาน | จำนวนสื่อประชาสัมพันธ์ ไม่น้อยกว่า 10 ชิ้นงานต่อปี | เดือนตุลาคม 2561 – เดือนกันยายน 2562 | ฝ่ายสำนักงาน |
| 3.กิจกรรม “ต่อยอด 5ส สู่ 7ส เพื่อสภาพแวดล้อมที่ดีในการทำงาน และใส่ใจสิ่งแวดล้อม” | (1) สภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการปฏิบัติงาน ทำให้สามารถปฏิบัติงานได้อย่างรวดเร็ว (2) พื้นที่สำนักงานสะอาดและเป็นระเบียบเรียบร้อย (3) ลดความสิ้นเปลืองในการใช้ทรัพยากร (4) พื้นที่ปฏิบัติงานสวยงามและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม | (1) ผู้ปฏิบัติงานมีส่วนร่วมในกิจกรรมไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 ของจำนวนบุคลากรทั้งหมด (2) คะแนนประเมินความเข้าใจหลังการร่วมกิจกรรมเพิ่มขึ้น | เดือนพฤศจิกายน 2561 | ฝ่ายพัฒนาระบบการเรียนรู้และฝ่ายสำนักงาน |
| 4.กิจกรรมห้องสมุดปลอดขยะ (SDU ARIT Zero Waste) | (1) สามารถนำขยะ/วัสดุเหลือใช้ กลับมาใช้ใหม่ หรือประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์ (2) ผู้เข้าร่วมกิจกรรมตระหนักและมีส่วนร่วมในการลดขยะภายในห้องสมุดและภายในมหาวิทยาลัย | (1) จำนวนนักศึกษา และบุคลากรที่เข้าร่วมกิจกรรม จำนวน 80 คน (2) ความพึงพอใจต่อการจัดกิจกรรม ไม่น้อยกว่าร้อยละ 75 (3) ปริมาณขยะที่นำมา Reuse และ Recycle | เดือนมีนาคม 2562 | ฝ่ายสำนักงานและฝ่ายห้องสมุด |
| 5.การลดก๊าซเรือนกระจกเพื่อสิ่งแวดล้อมที่ดี โดยประเมินและลดปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่เกิดจากกิจกรรมภายในสำนักงานและห้องสมุด เช่น ขยะกระดาษ เศษอาหาร เป็นต้น (1) การคำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นต์องค์กร (2) การจัดทำสื่อประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับภาวะโลกร้อนและวิธีการลดก๊าซเรือนกระจก | (1) ลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (2) ห้องสมุดมีภาพลักษณ์ที่ดีในด้านความรับผิดชอบต่อสังคม และมีส่วนร่วมในการลดภาวะโลกร้อน | รายงานผลการประเมินประสิทธิภาพการก๊าซเรือนกระจก | เดือนตุลาคม 2561 – เดือนกันยายน 2562 | ฝ่ายสำนักงาน |
| 6.กิจกรรม “Share & Learn for Save” ระหว่างบุคลากรของห้องสมุดภายในมหาวิทยาลัย วิทยาเขต ศูนย์การศึกษานอกที่ตั้ง และบัณฑิตวิทยาลัย | (1) แลกเปลี่ยนประสบการณ์และ แนวทางการอนุรักษ์พลังงานและรักษาสิ่งแวดล้อมภายในห้องสมุด (2) ห้องสมุดทุกแห่งทั้งภายในและภายนอกที่ตั้งของมหาวิทยาลัย ดำเนินงานสอดคล้องและเป็นไปในทิศทางเดียวกันกับการพัฒนาห้องสมุดสีเขียว เพื่อการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม | (1) ผู้ปฏิบัติงานห้องสมุดที่ประจำ ณ วิทยาเขต ศูนย์การศึกษานอกที่ตั้ง และบัณฑิตวิทยาลัย มีความรู้และเข้าใจในด้านการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม ผ่านเกณฑ์การประเมินความรู้ (2) ผู้ปฏิบัติงานห้องสมุดของวิทยาเขตและศูนย์การศึกษานอกที่ตั้ง มีส่วนร่วมในกิจกรรมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในทุกศูนย์การศึกษานอกที่ตั้ง รวมทั้งวิทยาเขตและบัณฑิตวิทยาลัย | เดือนพฤษภาคม 2562 | ฝ่ายสำนักงานและ ฝ่ายห้องสมุด |
ปฏิทินการดำเนินงาน
| การดำเนินงาน ปีงบประมาณ 2562 | ต.ค.61 | พ.ย.61 | ธ.ค.61 | ม.ค.62 | ก.พ.62 | มี.ค.62 | เม.ย.62 | พ.ค.62 | มิ.ย.62 | ก.ค.62 | ส.ค.62 | ก.ย.62 |
| 1.จัดทำแผนปฏิบัติการพัฒนาห้องสมุดสีเขียว ประจำปีงบประมาณ 2562 | |—–| | |||||||||||
| 2.นำแผนปฏิบัติการพัฒนาห้องสมุดสีเขียว ประจำปีงบประมาณ 2562 เข้าที่ประชุมคณะกรรมการบริหารสำนักฯ เพื่อรับทราบแนวทางการดำเนินงานและการวัดผล | |—– | —–| | ||||||||||
| 3.จัดประชุมคณะกรรมการดำเนินงาน เพื่อชี้แจงและกำหนดผู้รับผิดชอบในแต่ละกิจกรรมตามแผนปฏิบัติการ | |—– | —–| | ||||||||||
| 4.ดำเนินกิจกรรมตามแผนปฏิบัติการ ประจำปีงบประมาณ 2562 | |—– | —— | —— | —— | —— | —— | —— | —–| | ||||
| 5.จัดประชุมคณะกรรมการ เพื่อติดตามและประเมินผลการดำเนินงาน | |—–| | |||||||||||
| 6.รายงานผลการดำเนินงานต่อคณะกรรมการบริหารสำนักฯ | |—–| | |||||||||||
| 7.ทบทวนผลการดำเนินงาน และจัดทำร่างแผนพัฒนาห้องสมุดสีเขียว ประจำปีงบประมาณ 2563 | |—–| |
