แผนปฏิบัติการพัฒนาห้องสมุดสีเขียว

ประจำปีงบประมาณ 2563

สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต

หลักการและเหตุผล

ตามที่ สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ ได้ดำเนินงานด้านการพัฒนาห้องสมุดสีเขียวมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2559 ถึงปัจจุบัน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อมุ่งเน้นการให้บริการความรู้และทรัพยากรสารสนเทศ ร่วมกับการจัดกิจกรรมส่งเสริมและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้านการบริหารจัดการพลังงานและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจให้กับผู้รับบริการทั้งที่เป็นนักศึกษา อาจารย์ และบุคลากรของมหาวิทยาลัย ก่อให้เกิดความตระหนักรู้ถึงปัญหาด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้น พร้อมๆ กับการปรับเปลี่ยนทัศนคติและพฤติกรรมและเกิดการปฏิบัติที่ส่งผลต่อการอนุรักษ์อย่างยั่งยืน ซึ่งสอดคล้องและเป็นไปตามแผนกลยุทธ์มหาวิทยาลัยสวนดุสิต พ.ศ.2561-2564 ในยุทธศาสตร์ที่ 6 การพัฒนาประสิทธิภาพระบบการบริหารจัดการ ตามกลยุทธ์ที่ 3 ด้านการปรับปรุงสิ่งแวดล้อมเพื่อสนับสนุนการเรียนรู้อย่างสร้างสรรค์ ซึ่งมีแนวทางการพัฒนาและการจัดการคุณภาพด้านสิ่งแวดล้อม ในด้านการปรับปรุงระบบบำบัดน้ำเสีย ระบบการจัดการขยะ การจัดการอากาศ และเพิ่มพื้นที่สีเขียว รวมทั้งปลูกจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และการดำเนินการตามมาตรการประหยัดพลังงานของมหาวิทยาลัย ที่จะนำไปสู่เป้าหมายที่สำคัญคือการเป็นมหาวิทยาลัยที่สวยสะอาด และใส่ใจสิ่งแวดล้อม (Clean & Green University)ทั้งนี้ สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ได้ผ่านการรับรองการเป็นห้องสมุดสีเขียว (Green Library) ตามเกณฑ์การพัฒนาห้องสมุดสีเขียว ข้อกำหนด แนวทางเชิงปฏิบัติ และวิธีการตรวจประเมิน พ.ศ. 2559 ของสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2562 ซึ่งถือเป็นความสำเร็จและก้าวที่สำคัญของการเป็นห้องสมุดที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และเพื่อให้การพัฒนาและจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อมและการบริหารจัดการพลังงานเป็นไปอย่างต่อเนื่อง สำนักวิทยบริการฯ จึงได้วางกรอบและแนวทางการดำเนินงาน โดยจัดทำแผนปฏิบัติการพัฒนาห้องสมุดสีเขียว ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 ขึ้น โดยแบ่งการดำเนินงานออกเป็น 4 ด้าน คือ ด้านการจัดการพลังงาน ด้านการจัดการขยะและปรับปรุงสิ่งแวดล้อม ด้านการลดก๊าซเรือนกระจก และการส่งเสริมการเรียนรู้ด้านพลังงาน สิ่งแวดล้อม และความปลอดภัยในการทำงาน

วัตถุประสงค์

  1. เพื่อใช้เป็นกรอบและแนวทางการดำเนินงานการพัฒนาห้องสมุดสีเขียวเพื่อการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม และบริหารจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อมภายในห้องสมุดและสำนักงาน ให้เป็นไปตามมาตรฐานห้องสมุดสีเขียว และเกณฑ์การพัฒนาห้องสมุดสีเขียว
  2. เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ และสนับสนุนทรัพยากรสารสนเทศด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อมอย่างเพียงพอ
  3. เพื่อปรับสภาพแวดล้อมและสร้างวัฒนธรรมที่ดีในการทำงาน ควบคู่ไปกับการใส่ใจเรื่องการลดใช้พลังงานและรักษาสิ่งแวดล้อมภายในองค์กร
  4. เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมของนักศึกษา และบุคลากรของมหาวิทยาลัย ในการลดใช้พลังงานและจัดการขยะแต่ละประเภทได้อย่างเหมาะสม
  5. เพื่อกำหนดเป้าหมายและตัวชี้วัดด้านการพัฒนาห้องสมุดสีเขียว โดยติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง

ความเชื่อมโยงการดำเนินงานพัฒนาห้องสมุดสีเขียวกับยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัยสวนดุสิต

ผลการดำเนินงานระหว่างปี พ.ศ. 2559 – 2562

แผนการดำเนินงาน

แผนงาน/โครงการ/กิจกรรมเป้าหมาย/ผลสัมฤทธิ์ตัวชี้วัดระยะเวลาดำเนินการผู้รับผิดชอบ
1.ด้านการจัดการพลังงาน
1.1 กิจกรรมสายตรวจพลังงาน
-จัดทำแนวทางปฏิบัติการลดใช้พลังงานไฟฟ้าภายในสำนักงานและอาคาร
-จัดตั้งทีมสายตรวจพลังงาน โดยจัดเก็บข้อมูลและประเมินผลการใช้พลังงานแต่ละฝ่ายผ่าน QR Code		(1) ลดปริมาณการใช้พลังงานไฟฟ้า
(2) ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและสร้างจิตสำนึกที่ดีในการใช้พลังงานไฟฟ้าอย่างคุ้มค่า
(3) นักศึกษาและบุคลากรได้รับองค์ความรู้ด้านพลังงาน และนำไปปรับใช้ได้อย่างถูกต้อง
(4) สร้างวัฒนธรรมการประหยัดไฟฟ้าในองค์กร		(1) ปริมาณการใช้ไฟฟ้าไม่เกินค่ามาตรฐานที่กำหนด (EUI)
(2) เพิ่มอัตราการประหยัดพลังงานภายในอาคารหอสมุดได้ร้อยละ 20		เดือนตุลาคม 2562 – เดือนกันยายน 2563ฝ่ายสำนักงาน
1.2 กิจกรรม Save Energy by ARIT
-การให้ความรู้ด้านพลังงานผ่านสื่อประชาสัมพันธ์
-ตอบคำถามด้านพลังงานไปกับ Energy Quiz		(1) ลดปริมาณการใช้พลังงานไฟฟ้า
(2) ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและสร้างจิตสำนึกที่ดีในการใช้พลังงานไฟฟ้าอย่างคุ้มค่า
(3) นักศึกษาและบุคลากรได้รับองค์ความรู้ด้านพลังงาน และนำไปปรับใช้ได้อย่างถูกต้อง
(4) สร้างวัฒนธรรมการประหยัดไฟฟ้าในองค์กร		(1) ปริมาณการใช้ไฟฟ้าไม่เกินค่ามาตรฐานที่กำหนด (EUI)
(2) เพิ่มอัตราการประหยัดพลังงานภายในอาคารหอสมุดได้ร้อยละ 20		เดือนตุลาคม 2562 – เดือนกันยายน 2563ฝ่ายสำนักงาน
2.ด้านการจัดการขยะและปรับปรุงสภาพแวดล้อม
2.1 การจัดการขยะภายในอาคาร เช่น การจัดกิจกรรมรณรงค์และขอความร่วมมือบุคลากร ไม่นำบรรจุภัณฑ์ที่เป็นพลาสติกเข้ามาใช้ภายในอาคารเป็นต้น โดยการจัดการขยะยึดหลัก 1A3R (Avoid/Reduce/ Reuse/ Recycle)
-Avoid หลีกเลี่ยงใช้สิ่งที่ก่อให้เกิดขยะ
-Reduce ใช้วัสดุที่ก่อให้เกิดขยะให้น้อยลง
-Reuse การนำกลับมาใช้ซ้ำ
-Recycle การนำกลับมาใช้ใหม่		(1) ผู้ปฏิบัติงานและผู้รับบริการสามารถคัดแยกขยะได้อย่างถูกต้อง
(2) มีวิธีการจัดการขยะภายในอาคารที่เหมาะสม		(1) ข้อมูลบันทึกปริมาณขยะ ทั้งในส่วนข้อมูลปริมาณขยะที่ส่งจำหน่าย และปริมาณขยะที่นำมา recycle หรือ reuse
(2) ขยะมูลฝอย และของเสียภายในมหาวิทยาลัยมีปริมาณลดลงร้อยละ 9		เดือนตุลาคม 2562 – เดือนกันยายน 2563ฝ่ายสำนักงาน
2.2 กิจกรรมการปรับสภาพแวดล้อมในการปฏิบัติงานด้วยระบบการจัดการคุณภาพ 7ส
-Big Cleaning Day
-ตรวจประเมินพื้นที่การปฏิบัติงานด้วยระบบการจัดการคุณภาพ 7ส		(1) สภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการปฏิบัติงาน ทำให้สามารถปฏิบัติงานได้อย่างรวดเร็ว
(2) พื้นที่สำนักงานสะอาดและเป็นระเบียบเรียบร้อย
(3) ลดความสิ้นเปลืองในการใช้ทรัพยากร
(4) พื้นที่ปฏิบัติงานสวยงามและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม		(1) ผู้ปฏิบัติงานมีส่วนร่วมในกิจกรรมไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 ของจำนวนบุคลากรทั้งหมด
(2) คะแนนประเมินตามเกณฑ์ 7ส ผ่านเกณฑ์ในระดับดีทุกพื้นที่		เดือนมกราคม – เดือนกรกฎาคม 2563ฝ่ายพัฒนาระบบการเรียนรู้และฝ่ายสำนักงาน
2.3 ตั้งจุดรับบริจาคขยะพลาสติกเพื่อการรีไซเคิลได้แก่
-ฝาขวดน้ำดื่ม (ภาชนะรูปทรงต่างๆ)
-ห่วงและฝากระป๋องอลูมิเนียม (ขาเทียม)
-กล่องนม/กล่องเครื่องดื่ม (หลังคาเขียว)
-หลอดพลาสติก (หมอนผู้ป่วยติดเตียง)		(1) ลดปริมาณขยะพลาสติกใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้ง (Single Use Plastic) ภายในมหาวิทยาลัย
(2) สนับสนุนกิจกรรมเพื่อสังคมและสิ่งแวดล้อม		(1) จำนวนขยะพลาสติกที่บริจาคให้กับองค์กรที่เกี่ยวข้อง
(2) ขยะมูลฝอย และของเสียภายในมหาวิทยาลัยมีปริมาณลดลงร้อยละ 9		เดือนพฤศจิกายน – เดือนกันยายน 2563ฝ่ายสำนักงานและ
ฝ่ายห้องสมุด
2.4 การจัดการประชุมสีเขียว (Green Meeting)
-การเชิญประชุมโดยใช้สื่ออิเล็กทรอนิกส์
-การจัดเตรียมเอกสารการประชุม
-การจัดเตรียมสถานที่/อุปกรณ์
-การจัดเตรียมอาหารว่างและเครื่องดื่ม		(1) การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า
(2) ลดปริมาณกระดาษ
(3) ลดปริมาณขยะพลาสติกใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้ง (Single Use Plastic) ภายในมหาวิทยาลัย		ผ่านการรับรองการตรวจประเมินการจัดประชุมสีเขียว (Green Meeting)เดือนตุลาคม 2562 – เดือนกันยายน 2563ฝ่ายสำนักงาน
2.5 ลดการใช้ทรัพยากร
รณรงค์การใช้ช่องทางอิเล็คทรอนิกส์แทนการใช้กระดาษ เช่น การประชุมโดยใช้ระบบ
e-Meeting การประชาสัมพันธ์ผ่านสื่อออนไลน์ เป็นต้น		(1) ลดการใช้กระดาษ
(2) ผู้ปฏิบัติงานใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ
(3) พัฒนาคุณภาพการทำงานให้เป็นไปตามมาตรฐาน “สำนักงานสีเขียว”		ปริมาณการใช้กระดาษลดลงไม่น้อยกว่าร้อยละ 5 หรือเท่ากับ เมื่อเทียบกับปีงบประมาณ 2562เดือนตุลาคม 2562 – เดือนกันยายน 2563ฝ่ายสำนักงาน
3.ด้านการลดก๊าซเรือนกระจก
3.1 การลดก๊าซเรือนกระจกเพื่อสิ่งแวดล้อมที่ดี โดยประเมินและลดปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่เกิดจากกิจกรรมภายในสำนักงานและห้องสมุด เช่น ขยะกระดาษ เศษอาหาร เป็นต้น
(1) การคำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นต์องค์กร
(2) การจัดทำสื่อประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับภาวะโลกร้อนและวิธีการลดก๊าซเรือนกระจก
(3) การชดเชยคาร์บอนเครดิต (ระดับบุคคล)		(1) ลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
(2) ห้องสมุดมีภาพลักษณ์ที่ดีในด้านความรับผิดชอบต่อสังคม และมีส่วนร่วมในการลดภาวะโลกร้อน
(3) ส่งเสริมให้เกิดการปรับพฤติกรรมในการลดก๊าซเรือนกระจก เพื่อเข้าสู่สังคมคาร์บอนต่ำ		-รายงานผลการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กร (Carbon Footprint for Organization: CFO)
-สรุปผลการชดเชยคาร์บอนรายบุคคล		เดือนตุลาคม 2562 – เดือนกันยายน 2563ฝ่ายสำนักงาน
4.ด้านการส่งเสริมการเรียนรู้ด้านพลังงาน การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และอาชีวอนามัย/ความปลอดภัยในการทำงาน
4.1 อบรมให้ความรู้ด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม		ผู้ปฏิบัติงานได้รับความรู้และมีส่วนร่วมในการประหยัดพลังงานและดำเนินการตามแนวทางพัฒนาห้องสมุดสีเขียว(1) จำนวนบุคลากรที่เข้ารับการอบรม ไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 ของจำนวนกลุ่มเป้าหมายทั้งหมด
(2) ผู้เข้ารับการอบรมผ่านเกณฑ์การประเมินความรู้หลังการอบรม ไม่น้อยกว่าร้อยละ 75
(3) ผู้เข้าร่วมอบรมมีความพึงพอใจต่อการจัดอบรม ค่าเฉลี่ยไม่น้อยกว่า 4.50		เดือนพฤษภาคม 2563ฝ่ายสำนักงาน
4.2 กิจกรรมการจัดการความรู้ (KM) ในหัวข้อ “Share & Learn to Green Library” ระหว่างบุคลากรของห้องสมุดภายในมหาวิทยาลัย วิทยาเขต ศูนย์การศึกษานอกที่ตั้ง และบัณฑิตวิทยาลัย(1) แลกเปลี่ยนประสบการณ์และแนวทางการอนุรักษ์พลังงานและรักษาสิ่งแวดล้อมภายในห้องสมุด
(2) ห้องสมุดทุกแห่งทั้งภายในและภายนอกที่ตั้งของมหาวิทยาลัย ดำเนินงานสอดคล้องและเป็นไปในทิศทางเดียวกันกับการพัฒนาห้องสมุดสีเขียว เพื่อการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม		ผู้ปฏิบัติงานห้องสมุดของวิทยาเขตและศูนย์การศึกษานอกที่ตั้ง มีส่วนร่วมในกิจกรรมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในทุกศูนย์การศึกษานอกที่ตั้ง รวมทั้งวิทยาเขตและบัณฑิตวิทยาลัยเดือนกุมภาพันธ์ 2563ฝ่ายสำนักงานและ
ฝ่ายห้องสมุด
4.3 จัดกิจกรรม Green & Safety Day2020(1) สามารถนำขยะ/วัสดุเหลือใช้ กลับมาใช้ใหม่ หรือประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์
(2) ผู้เข้าร่วมกิจกรรมตระหนักและมีส่วนร่วมในการลดขยะภายในห้องสมุดและภายในมหาวิทยาลัย
(3) สร้างความร่วมมือกับหน่วยงานภายในมหาวิทยาลัย เพื่อให้เกิด Green Society
(4) ปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมในการทำงานให้เหมาะสมและเกิดความปลอดภัย
(5) ลดพฤติกรรมเสี่ยงอุบัติเหตุและความไม่ปลอดภัยในการทำงาน		(1) จำนวนนักศึกษา และบุคลากรที่เข้าร่วมกิจกรรม จำนวน 100 คน
(2) ความพึงพอใจต่อการจัดกิจกรรม ค่าเฉลี่ยไม่น้อยกว่า 4.50
(3) ขยะมูลฝอย และของเสียภายในมหาวิทยาลัยมีปริมาณลดลงร้อยละ 9
(4) กลุ่มเป้าหมายมีความรู้เกี่ยวกับความปลอดภัยในการทำงานผ่านเกณฑ์ประเมินความรู้ ไม่น้อยกว่าร้อยละ 75
(5) จำนวนสื่อประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ด้านความปลอดภัยในการทำงาน ไม่น้อยกว่า 3 ชิ้นงาน		เดือนกรกฎาคม
2563		ฝ่ายสำนักงาน
ฝ่ายห้องสมุด
4.4 จัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ หรือสื่อการเรียนรู้ด้านการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม(1) มีการสื่อสารประชาสัมพันธ์กิจกรรมต่างๆ ของหน่วยงานที่ดำเนินการในด้านการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม
(2) มีสื่อการเรียนรู้ ที่ช่วยสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องและรณรงค์ให้เกิดจิตสำนึกรักสิ่งแวดล้อม		จำนวนสื่อประชาสัมพันธ์ ไม่น้อยกว่า 10 ชิ้นงานต่อปีเดือนตุลาคม 2562 – เดือนกันยายน 2563ฝ่ายสำนักงาน
4.5 คลิปวิดีโอเผยแพร่องค์ความรู้ ในหัวข้อ
“แค่คิดจะเปลี่ยน…”		ผู้รับบริการได้รับความรู้และความเข้าใจในด้านการอนุรักษ์พลังงาน สิ่งแวดล้อม และลดโลกร้อนจำนวนคลิปวิดีโอ
ไม่น้อยกว่า 3 ชิ้นงาน		เดือนมกราคม – เดือนพฤษภาคม 2563ฝ่ายพัฒนาระบบการเรียนรู้ / ฝ่ายสำนักงาน / ฝ่ายห้องสมุด

ปฏิทินการดำเนินงาน

การดำเนินงาน ปีงบประมาณ 2563ต.ค.62พ.ย.62ธ.ค.62ม.ค.63ก.พ.63มี.ค.63เม.ย.63พ.ค.63มิ.ย.63ก.ค.63ส.ค.63ก.ย.63
1.จัดทำแผนปฏิบัติการพัฒนาห้องสมุดสีเขียว ประจำปีงบประมาณ 2563|—–|
2.นำแผนปฏิบัติการพัฒนาห้องสมุดสีเขียว ประจำปีงบประมาณ 2563 เข้าที่ประชุมคณะกรรมการบริหารสำนักฯ เพื่อพิจารณากิจกรรมและตัวชี้วัดความสำเร็จ|————|
3.จัดประชุมคณะกรรมการดำเนินงาน เพื่อชี้แจงและกำหนดผู้รับผิดชอบในแต่ละกิจกรรมตามแผนปฏิบัติการ|————|
4.ดำเนินกิจกรรมตามแผนปฏิบัติการ ประจำปีงบประมาณ 2563|————-——-——-——-——-——-——|
5.จัดประชุมคณะกรรมการ เพื่อติดตามและประเมินผลการดำเนินงาน|—–|
6.รายงานผลการดำเนินงานต่อคณะกรรมการบริหารสำนักฯ|—–|
7.ทบทวนผลการดำเนินงาน และจัดทำร่างแผนพัฒนาห้องสมุดสีเขียว ประจำปีงบประมาณ 2564|————|